Fond birjasi — qimmatli qog‘ozlar va boshqa moliyaviy instrumentlar bilan birja savdolarini tashkil etuvchi bozor infratuzilmasi hisoblanadi. Birja emitentlar, investorlar va investitsiya vositachilari o‘rtasidagi savdolarning qonunchilik talablari asosida shaffof, adolatli va raqobatli muhitda amalga oshirilishini ta’minlaydi.

“Toshkent” Respublika fond birjasida aksiyalar va korporativ obligatsiyalar bilan birja savdolari amalga oshiriladi.

Aksiyalar oddiy va imtiyozli turlarga bo‘linadi hamda aksiyadorlik jamiyati ustav kapitalidagi ulushni ifodalaydi.

Korporativ obligatsiyalar esa emitentning qarz majburiyatini tasdiqlovchi qimmatli qog‘oz bo‘lib, investorga belgilangan shartlar asosida kupon daromadi olish huquqini beradi.

Birja savdolari litsenziyaga ega investitsiya vositachilari (brokerlar) orqali elektron savdo tizimi Fondbozori.uz da amalga oshiriladi. Investor qimmatli qog‘ozlarni sotib olish yoki sotish bo‘yicha buyurtmani investitsiya vositachisiga taqdim etadi, broker esa ushbu buyurtmani birjaning savdo tizimiga joylashtiradi. Bitimlar amaldagi qonunchilik va birja savdo qoidalariga muvofiq ijro etiladi.

Investitsiya vositachilari (brokerlar) ro‘yxati, ularning aloqa ma’lumotlari hamda manzillari bilan ushbu havola orqali tanishish mumkin.

Fond birjasida savdo qilish uchun avvalo litsenziyaga ega investitsiya vositachisini (brokerni) tanlash va u bilan brokerlik xizmati ko‘rsatish bo‘yicha shartnoma tuzish lozim. Shundan so‘ng brokerlik hisobvarag‘i ochiladi va hisobvaraq mablag‘ bilan to‘ldirilgach, investor Fondbozori.uz savdo platformasi orqali qimmatli qog‘ozlarni sotib olish va sotish bo‘yicha operatsiyalarni amalga oshirishi mumkin.

Jismoniy shaxslar litsenziyaga ega investitsiya vositachilari orqali aksiyalar va obligatsiyalarni sotib olishlari mumkin. Buning uchun brokerlik hisobvarag‘ini ochish, shaxsni identifikatsiya qilish tartibidan o‘tish hamda hisobvaraqqa mablag‘ kiritish talab etiladi.

Qonunchilikda fond birjasida investitsiya qilish uchun minimal mablag‘ belgilanmagan. Investitsiya hajmi tanlangan qimmatli qog‘ozning bozor narxi hamda investitsiya vositachisining xizmat shartlariga bog‘liq. Shu bois investor o‘z moliyaviy imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda investitsiya faoliyatini boshlashi mumkin.

Litsenziyaga ega investitsiya vositachilari ro‘yxati “Toshkent” Respublika fond birjasining rasmiy veb-saytidagi “Birja a’zolari” bo‘limida, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Istiqbolli loyihalar milliy agentligining rasmiy veb-saytida joylashtirilgan.

“Toshkent” Respublika fond birjasida savdo sessiyalari dushanbadan jumagacha o‘tkaziladi.

Savdo tizimida ishtirokchilardan buyurtmalarni (arizalarni) qabul qilish soat 09:30 da boshlanadi. Savdo jarayoni belgilangan reglament asosida amalga oshirilib, soat 16:00 da yakunlanadi. Savdo sessiyalari rejimi, savdo bosqichlari va ish vaqti haqidagi batafsil ma’lumotlar bilan Birjaning rasmiy veb-saytidagi “Savdo grafigi” bo‘limi orqali tanishish mumkin.

Aksiya — aksiyadorlik jamiyati ustav kapitalidagi ulushni tasdiqlovchi qimmatli qog‘oz bo‘lib, uning egasiga dividend olish va jamiyatni boshqarishda ishtirok etish huquqini beradi.

Obligatsiya esa emitentning investor oldidagi qarz majburiyatini tasdiqlovchi qimmatli qog‘oz bo‘lib, investorga belgilangan muddatda asosiy mablag‘ni qaytarib olish hamda kupon daromadi olish huquqini beradi.

Aksiyalar bo‘yicha daromad dividendlar va aksiyaning bozor narxi o‘sishi hisobiga shakllanishi mumkin. Obligatsiyalar bo‘yicha daromad esa asosan kupon to‘lovlari orqali shakllanadi.

Dividend — aksiyadorlik jamiyatining sof foydasidan aksiyadorlarga taqsimlanadigan daromaddir. Dividend to‘lash to‘g‘risidagi qaror aksiyadorlarning umumiy yig‘ilishi tomonidan qabul qilinadi. Dividendning miqdori, to‘lash tartibi va muddati mazkur qarorda belgilanadi hamda amaldagi qonunchilik talablariga muvofiq amalga oshiriladi.