Saralashning shaffofligi
Barcha potensial xaridorlar saralashda yagona qoidalar asosida ishtirok etadi: narx ochiq tarzda oshib boradi, natija esa avtomatik shakllantiriladigan bayonnoma bilan qayd etiladi — yashirin kelishuvlarsiz.
«Toshkent» Respublika fond birjasining buyurtmalarni qabul qilish maxsus platformasi — aksiyalar paketlari bo'yicha potensial xaridorni aniqlash va Nego Board kelishuv auksioni seksiyasida bitimlar tuzish uchun.
Nego BQMP yirik aksiyalar paketlari xaridorini raqobat asosida saralashni rasmiylashtiradi: sotuvchi barcha qarshi takliflarni ko'radi va eng yaxshisini tanlaydi — teng va ochiq shartlarda.
Barcha potensial xaridorlar saralashda yagona qoidalar asosida ishtirok etadi: narx ochiq tarzda oshib boradi, natija esa avtomatik shakllantiriladigan bayonnoma bilan qayd etiladi — yashirin kelishuvlarsiz.
Qarshi buyurtmalar o'rtasidagi raqobat qimmatli qog'ozlar sotuvchisiga eng foydali taklifni tanlash imkonini beradi — g'olib eng yuqori narx taklif etgan ishtirokchi bo'ladi.
Olti ketma-ket bosqich — sotuvchi brokeri tomonidan oferta qo'yilishidan Kelishuv imzolanishi va bitim o'tkazilishigacha.
Sotuvchining brokeri aksiyalar paketini sotish bo'yicha ofertani Nego BQMP ga qo'yadi — boshlang'ich qiymatning 6% i deponentlangandan so'ng.
6% depozitBo'lajak bitim shartlari to'g'risidagi e'lon (oferta) chop etiladi — boshlang'ich narx, paket hajmi va ishtirok etish tartibi bozorga ochiq bo'ladi.
Potensial xaridorlarning brokerlari ofertaga qarshi buyurtmalar (aksept) beradi — har bir yangi buyurtma narxni saralash qadami miqdorida oshiradi.
Qadam ≥ 0,1%Platforma ofertaga berilgan eng yaxshi taklifni — eng yuqori narxli oxirgi qabul qilingan buyurtmani aniqlaydi.
Potensial xaridorni saralash natijalari to'g'risidagi bayonnoma avtomatik tarzda shakllantiriladi — natijalarga qo'lda aralashuv istisno etiladi.
AvtomatikSaralash g'olibi bilan Kelishuv imzolanadi, so'ngra bitim Nego Board kelishuv auksioni seksiyasida o'tkaziladi.
10 ish kunigachaNarx shakllanishi va muddatlar qoidalari shunday tuzilganki, har bir ishtirokchi taklifini yaxshilash uchun teng imkoniyatga ega — g'olib uzil-kesil aniqlangunga qadar.
Buyurtmaning Nego BQMP da turish muddati qimmatli qog'ozlar sotuvchisi tomonidan belgilanadi, biroq u 3 ish kunidan kam bo'lishi mumkin emas.
Birinchi buyurtma boshlang'ich narx bo'yicha qabul qilinishi mumkin, keyingi har bir buyurtma esa avvalgisidan kamida saralash qadami — qimmatli qog'oz boshlang'ich narxining 0,1% i miqdorida yuqori bo'lishi shart.
Potensial xaridorni saralashning tugash vaqti soat 9:00 dan 18:00 gacha bo'lgan oraliqda belgilanadi.
Agar narxni oshirish taklifi saralash tugashiga 10 daqiqadan kam vaqt qolganda berilsa, buyurtmalar qabuli oxirgi buyurtma vaqtidan boshlab 10 daqiqaga uzaytiriladi — va bu g'olib uzil-kesil aniqlangunga qadar davom etadi.
Buyurtmasi oxirgi bo'lib qabul qilingan va eng yuqori narx taklifini o'z ichiga olgan ishtirokchi g'olib deb topiladi.
Saralash muddati tugagunga qadar Nego BQMP da xaridor buyurtmasidagi faqat bir birlik narxi va qimmatli qog'ozlar umumiy paketining qiymati aks ettiriladi — buyurtmaning boshqa parametrlari, shu jumladan broker nomi oshkor etilmaydi. Bu ishtirokchilarni bosim va narx bo'yicha til biriktirishdan himoya qiladi.
Faqat bir birlik narxi va butun paket qiymati ko'rinadi. Broker nomi va buyurtmaning boshqa parametrlari yashirin bo'ladi.
Xaridor brokerining nomi oshkor etiladi — va bu ma'lumot barcha uchun ochiq bo'ladi.
Kelishuvda paketni savdo jadvali bo'yicha bir necha lot bilan sotish nazarda tutilishi mumkin — har bir bosqichda sotuvchi uchun himoya mexanizmlari bilan.
Paket qismlarga bo'lib (lotlar bilan) sotilishi mumkin, har bir bitim Kelishuvda ko'rsatilgan tartibda, savdo jadvaliga muvofiq amalga oshiriladi. Paketni sotish to'g'risidagi e'lonni Kelishuv loyihasi ilova qilingan holda sotuvchi yoki u vakolat bergan shaxs chop etadi.
Paket qismlarga bo'lib sotib olinganda, xarid qilingan qimmatli qog'ozlar xaridor brokeri tomonidan uning depo hisobvarag'ida butun paket to'liq sotilgunga qadar bloklanadi. Bloklash olib tashlangunga qadar xaridor tomonidan qog'ozlarni boshqa egalarga o'tkazishga yo'l qo'yilmaydi.
Qismlarga bo'lib xarid qilingan paketni blokdan chiqarish sotuvchining ko'rsatmasi (topshirig'i) asosida amalga oshiriladi. Xaridor qolgan bitimlarni o'tkazishdan bosh tortgan taqdirda qog'ozlarni qaytarish tartibi va shartlari Kelishuvda belgilab qo'yiladi.
Kelishuv shartlari va bitimlar jadvali buzilgan taqdirda, blokda turgan qimmatli qog'ozlar sotuvchining depo hisobvarag'iga o'tkaziladi, avvalgi qismlar uchun to'langan mablag' esa xaridorga qaytarilmaydi.
Buyurtmasi oxirgi bo'lib qabul qilingan shaxs potensial xaridor deb topiladi. Kelishuvda bitim o'tkazilishi lozim bo'lgan muddat majburiy tartibda ko'rsatiladi. Shuningdek, korporativ harakatlar tartibi — ovoz berish huquqi va dividend olish huquqi faqat haqi to'langan bitimlar bo'yicha amalga oshirilishi alohida belgilab qo'yiladi.
Belgilangan muddat ichida qimmatli qog'ozlarni sotib olish bo'yicha birorta ham qarshi buyurtma berilmagan.
Saralash bayonnomasida qayd etilgan shaxslar Kelishuv imzolashdan yoki bitimlarni o'tkazishdan bosh tortgan.
Agar saralash g'olibi Kelishuv imzolashdan yoki bitimlarni o'tkazishdan bosh tortsa, Birja oldindan deponentlangan mablag'dan jarimani akseptsiz tartibda ushlab qoladi — qimmatli qog'ozlar umumiy paketi boshlang'ich qiymatining 6% i. Ushlab qolingan summa tomonlar o'rtasida quyidagicha taqsimlanadi: